7. Sınıf Din Kültürü Oruç İbadeti Konu Anlatımı

1- RAMAZAN AYI VE ÖNEMİ
     Dinimizde Ramazan ayının önemli bir yeri vardır. Ramazan ayı, on bir ayın sultanı olarak nitelendirilir. Bu ayda Allah'ın rahmeti, bereketi kullarına her zamankinden daha fazladır. Bu ayda yapılan ibadetler, dualar, hayırlar sahibine her zamankinden daha fazla sevap kazandırır. 

Ramazan ayını önemli kılan nedenler: 
     1- Kur'an-ı Kerim'in indirilmesi: Kutsal kitabımız Kur'an-ı Kerim'in ilk ayetleri Peygamberimiz'e 610 yılı Ramazan ayının Kadir gecesinde indirilmeye başlanmıştır. Bu nedenle Ramazan'a "Kur'an ayı" da denir.

     2- Oruç ibadetinin yerine getirilmesi: Ramazan'ın diğer adı "oruç ayı"dır. Çünkü bu ayda 30 gün farz olan oruç tutulur. Geceleri de yatsı namazı ile birlikte kılınan teravih namazları ile süslenir.


                       - Kur'an
                            - Oruç
                                 - Merhamet
 Ramazan                     - Sabır           ------->  ayıdır.
                                 - Dayanışma
                            - Bağışlanma
                       - Yardımlaşma

2- RAMAZAN ORUCU VE DİĞER ORUÇ ÇEŞİTLERİ
Oruç:
 Tan yerinin ağarmasından (imsak vaktinin başlamasından) başlayarak akşam güneş batıncaya kadar Allah rızası için yeme-içme başta olmak üzere nefsî arzulardan uzak durularak yerine getirilen bir ibadettir.
"Ey inananlar! Allah'a karşı gelmekten sakınmanız için oruç sizden öncekilere farz kılındığı gibi sizlere de farz kılındı." (Bakara suresi, 183. ayet)


Ramazan orucu:
     Ramazan orucu kimlere farzdır:
     -Müslüman
     - Akıllı
     - Ergenlik çağına girmiş
     - Sağlıklı
       kişilere farzdır.

     Kimler Ramazan orucunu tutmayabilir:
     - Hamile veya bebekli kadınlar
     - Sağlık durumu uygun olmayanlar
     - Oruç tutamayacak derecede yaşlı olanlar
     - Yolculuğa çıkmış olanlar

Oruç nasıl tutulur: Oruç tutacak kişi imsak vaktinden yaklaşık 1-1,5 saat önce sahura kalkar. Sahur yemeğini yer ve suyunu içer, sonra da Allah rızası için oruç tutmaya niyet eder. Akşam ezanı vaktine kadar yeme-içmeden uzak durur. Ayrıca kötü söz söylemekten, günah işlemekten, haram şeylerden en üst seviyede kaçınır. Akşam ezanı okununca da suyunu içerek, yemeğini yiyerek orucunu açmış olur.

Kaza orucu: Hamile veya bebekli kadınlar, yaşlılar, yolculuğa çıkmış kimseler oruç tutmayabilirler. Ancak bu kişiler oruç tutabilecek duruma geldikleri zaman tutamadıkları gün sayısınca oruçlarını tutarlar. Buna kaza orucu denir. Ayrıca tutmakta olduğu farz orucu veya nafile orucu zorunlu nedenlerle bozan bir kişi de bu oruçlarını kaza etmelidir.

Fidye: Sürekli devam eden bir sağlık sorunu veya yaşlılık gibi nedenlerle oruçlarını hiç tutamayan kimseler fidye verirler. Fidye; bir insanın bir günlük yiyecek ihtiyacını karşılayacak miktarda paradır.

Adak orucu: Bir işin olmasına veya bir dileğin gerçekleşmesine bağlı olarak tutulan oruçtur. Adak orucu, söz verildiği zaman tutulması gereken bir oruçtur.

Nafile oruç: Bir kişi kendi iradesiyle ve Ramazan ayı dışında oruç tutarsa bu da nafile oruçtur. Nafile oruç tutmak sünnettir, ancak şart değildir. Tutulursa kişiye sevap kazandırır. Özellikle mübarek gün ve gecelerde tutulan nafile oruçlar çok sevaptır.  

Muharrem orucu:
- Muharrem ayı, hicrî takvimin ilk ayıdır.
- İslam'dan önce Araplar arasında savaşmanın yasak olduğu dört aydan birisidir.
- Peygamberimiz muharrem ayını "Allah'ın ayı" olarak nitelendirmiş, Ramazan orucundan sonraki en faziletli orucun bu ayda tutulan oruç olduğunu belirtmiştir.
- Muharremin 10. günü aşure günü olarak adlandırılır. Aşure günü ile öncesi ve sonrasındaki günlerde, yani muharremin 9. 10. 11. günlerinde oruç tutmak sünnettir ve çok faziletlidir.
- Peygamberimizin sevgili torunu Hz. Hüseyin efendimiz hicrî 10 muharrem 61 tarihinde Kerbela'da şehit edilmiştir. Bu günlerde bazı müslüman toplumlarında matem törenleri düzenlenir, Hz. Hüseyin ve aile fertleri için dualar edilir.
- Alevi-Bektaşi geleneğinde de muharrem ayının önemi büyüktür. Aleviler muharremin ilk on günü oruç tutarlar, Hz. Hüseyin için mersiyeler, nefesler okurlar. Muharremin 13. gününde de Kerbela olayından sağ kurtulan Hz. Hüseyin'in oğlu Zeynü'l-Abidin için şükür kurbanı keser ve aşure kaynatırlar.

3- RAMAZAN AYI VE ORUÇLA İLGİLİ KAVRAMLAR
Sahur: Oruç tutmak için geceleyin imsak vaktinden önce kalkıp yemek yenen vakit.
İmsak: Sahur vaktinde yeme-içmenin sona erip niyet edilerek oruca başlanılan vakit. Ayrıca sabah namazının vakti de imsak ile beraber başlar.
İftar: Akşam ezanının okunması ile birlikte yeme-içmenin serbest olduğu, orucun açıldığı zaman dilimi.
Mukabele: Ramazan ayında bir kişinin Kur'an okuması, diğerlerinin de önlerindeki Kur'an-ı Kerim'den okuyan kişiyi takip etmeleri şeklinde yapılır. Mukabele okuma geleneği Peygamberimiz zamanında başlamıştır. Kur'an'ın indirildiği 23 yıl boyunca her yıl Ramazan ayında vahiy meleği Cebrail ve Hz. Muhammed (s.a.v.) buluşmuş, o güne kadar indirilen ayetleri Peygamberimiz Cebrail'e okumuş, O da kontrol etmiştir. 632 yılında, yani Peygamberimiz vefat ettiği yıl bu uygulama karşılıklı iki kez tekrar edilmiştir.
Hatim: Kur'an-ı Kerim'i ister ezbere, ister yüzünden olsun baştan sona okuyup bitirmek demektir. Hatimi kolaylaştırmak için Kur'an cüzlere (bir cüz=20 sayfa) ayrılmıştır.
Teravih: Ramazan ayında yatsı namazı ile vitir namazı arasında kılınan 20 rekatlık namazdır. Teravih namazı kılmak sünnettir. Kılınışı iki veya dört rekatlı sünnet namazları gibidir. Her dört rekatta bir salâvat okunur.
Fitre (fıtır sadakası): Şartları tutan, ekonomik durumu yerinde olan müslümanların Ramazan ayında fakirlere vermeleri gereken bir sadaka türüdür.
     - Fitre vermek vaciptir.
     - Fitre kişi başına verilir
     - Zekat verilebilecek kişilere verilir
     - Miktarı da bir kişinin bir günlük yiyecek masrafı kadardır
     - Ramazan bayramı namazından önce verilmesi gerekir.

4- ORUÇ TUTARKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ
- Öncelikle ibadet ettiğimizin bilincinde olmalı, Allah rızası için samimi, şuurlu bir şekilde orucumuzu tutmaya özen göstermeliyiz.
- Ramazan ayı Kur'an ayı olduğu için bu ayda Kur'an'ı okumaya ve anlamaya daha fazla çaba harcamalıyız.
- Yeme-içme gibi orucumuzu bozacak davranışlardan kaçınmaya özen göstermeliyiz.
- Oruç demek, sabır demektir. Bu nedenle kötü söz ve davranışlardan; yalandan, dedikodudan, kavgadan, şiddetten vb kötü davranışlardan uzak durmalı, arkadaşlarımızı, insanları incitmemeye ve kırmamaya özen göstermeliyiz.
- İnsanlara karşı güler yüzlü, hoşgörülü ve anlayışlı olmalıyız. Yoksullara, yaşlılara, kimsesizlere yardım etmeliyiz.
- İbadetlerimizi aksatmamalı, orucun sevabını diğer ibadetlerle artırmalıyız.
- Ramazan, paylaşma ve yardımlaşma ayıdır. Bu nedenle zekat, sadaka, fitre, teravih namazı, iftar daveti vb yardımlaşma ve dayanışma ile ilgili ibadet ve davranışlara daha çok yönelmeliyiz.
- Temizliğimize her zamankinden daha fazla özen göstermeliyiz.

"Oruç sabrın yarısıdır."  Hadis-i şerif

5- ORUCU BOZAN VE BOZMAYAN DURUMLAR
Orucu bozan durumlar:
- Bilerek bir şey yemek veya içmek
- Hata ile bir şey yemek veya içmek
- Uyku halinde bir şey yemek veya içmek
- Sahurdan ağzımızda veya dişlerin arasında kalan nohut tanesinden daha büyük yiyecek kırıntılarını yemek
- Ağız dolusu kusmak
- İğne yaptırmak
- Kulağa ilaç veya başka bir sıvı damlatmak
- Ağız yoluyla ilaç kullanmak
- Sigara veya alkol kullanmak

Orucu bozmayan durumlar:
- Unutarak bir şey yemek veya içmek
- Sahurdan ağzımızda veya dişlerin arasında kalan nohut tanesinden daha küçük yiyecek kırıntısını yemek
- Abdest alırken ağza su verip çalkaladıktan sonra ağızda kalan ve su damlasından daha az olan ıslaklığı yutmak
- Yiyecek hükmünde olmayan toz, duman gibi bir şeyin ağızdan içeriye kaçması
- Göze sıvı damlatmak

6- ORUÇ İBADETİNİN KİŞİYE VE TOPLUMA KAZANDIRDIKLARI
     Orucun bireysel faydaları:
- Kişiyi Allah'ın rızasını kazanmaya yöneltir.
- Sevap kazandırır.
- Sabırlı olmayı öğretir.
- İnsandaki Allah sevgisini güçlendirir, imanımızı artırır.
- İnsanı kötülüklerden, kötü davranışlardan alıkoyar.
- Açların halini anlamamızı ve bu sayede ihtiyaç sahiplerine daha çok yardım etmemizi sağlar.
- Allah'ın verdiği nimetlerin değerini anlamamızı sağlar.
- İnsanı faydalı, yardımsever, merhametli, paylaşımcı olmaya yöneltir.

     Orucun toplumsal faydaları:
- Toplum içinde fakirlerin, kimsesizlerin, muhtaçların daha çok korunup gözetilmesini sağlar.
- Toplum içinde yardımlaşma, paylaşma, dayanışma duygularını güçlendirir.
- Ramazan'da verilen zekat, sadaka, fitre gibi ibadetler zengin ile fakir arasında sevgi, saygı ve yakınlık oluşmasını sağlar.
- İftar, teravih, mukabele gibi ibadetler sayesinde Müslümanlar birbirleriyle kaynaşır, yakınlaşır, dostluk ve sevgi bağları güçlenir.

     Ramazan bayramı sevinci:
     Ramazan ayında 30 gün boyunca sabırla ve kararlılıkla oruç tutan Müslümanlar, ayın sonunda zorlukları başarmanın ve Allah'ın emrini yerine getirmenin mutluluğu ile bayram yaparlar.
     Ramazan Bayramı öncesi hazırlıklar başlar, evler temizlenir, yemekler, tatlılar hazırlanır. Bayramdan bir gün öncesi (arefe günü) mezarlıklar ziyaret edilir. Vefat eden yakınlarımız için dua edilir.
     Bayram sabahı erken kalkılıp sabah namazı kılınır, en yeni ve temiz elbiseler giyilip bayram namazına gidilir. Namaz sonrası herkes birbiriyle bayramlaşır, sonra da eş, dost ve akraba ziyaret edilip bayramlaşma yapılır. Kimsesizler, huzurevleri, yetim çocuklar ziyaret edilip sevindirilir.

Hazırlayan: Hüseyin ARASLI(www.huseyinarasli.com)

 

 

SORUN BİLDİR