6. Sınıf Namaz İbadeti Konu Anlatımı

Namaz nedir: Namaz kelimesinin Kur'an'daki karşılığı "salat" kelimesidir. Namaz; tekbir, kıyam, rüku, secde, oturuş ve selam bölümlerinden oluşan, günde beş vakit yerine getirilmesi  Allah tarafından emredilen bir ibadettir. Namaz kılmak farzdır.
Namaz niçin kılınır: Allah'ın emri olduğu için, Allah'ın rızasını kazanmak için, sevap kazanmak için, Allah'ın verdiği nimetlere teşekkür etmek için kılınır.

Kimler namaz kılmakla sorumludur:
     - Müslüman
     - Akıllı
     - Ergenlik çağına ulaşmış herkes namaz kılmakla mükelleftir.

"... Şüphesiz namaz, müminlere vakitleri belirlenmiş bir farzdır." (Nisa suresi, 103. ayet)

 

NAMAZIN ŞARTLARI
Namazın hazırlık şartları (dışındaki farzlar):

1- Hadesten taharet: Abdest veya gusül abdesti almak
2- Necasetten taharet: Namaz kılınacak yerin ve elbiselerin temiz olması
3- Setr-i avret: Namazda örtülmesi gereken yerleri örtmek
4- İstikbal-i kıble: Namazda kıbleye doğru yönelmek
5- Vakit: Kılacağımız namazın vaktinin girmiş olması
6- Niyet: Kılacağımız namaza niyet etmek. Örnek: Tek başımıza namaz kılarken "Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının farzını kılmaya." Cemaat halinde kılarken "Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının farzını kılmaya, uydum imama."

Namazın kılınış şartları (içindeki farzlar):
1- İftitah tekbiri: Başlangıç tekbiri. Namaza "Allahü ekber" diyerek başlamak
2- Kıyam: Namazda ayakta durmak
3- Kıraat: Namazda ayaktayken Kur'an'dan birkaç ayet veya bir sure okumak
4- Rüku: Kıyamdan sonra elleri dizlere koyup eğilmek
5- Secde: Rükudan sonra yere kapanmak (elleri, dizleri, alnı ve burnu yere koymak ve arka arkaya iki defa secde yapmak)
6- Kade-i ahire: Namazın sonunda "tahiyyat" duası okuyacak kadar oturmak.
 
ABDEST
     Abdest, vücudumuzun belirli organlarını usulüne uygun olarak yıkamak ve başımızı mesh etmek suretiyle yapılan temizlik niteliğinde bir ibadettir. Abdest almak, namaza hazırlık (namazın dışındaki) şartlarındandır.

     "Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalktığınız zaman yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başlarınızı mesh edip topuklara kadar ayaklarınızı yıkayın..." (Maide suresi, 6. ayet)

Abdestin farzları:
     - Yüzü yıkamak
     - Kolları dirseklerle beraber yıkamak
     - Başımızın dörtte birini ıslak elle mesh etmek
     - Ayakları topuklarla birlikte yıkamak 

Abdestin alınışı:
     - Önce euzü-besmele çekilir (Euzübillahi mineşşeytanirracim. Bismillahirrahmanirrahim.)
     - Niyet edilir (Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya)
     - Eller bileklere kadar üç kez yıkanır
     - Ağız ve burun üç kez yıkanır
     - Yüz, üç kez yıkanır
     - Önce sağ kol, sonra sol kol dirseklerle beraber üç kez yıkanır
     - Başımızın dörtte biri ıslak elle mesh edilir
     - Kulaklar temizlenir ve boyun mesh edilir
     - Önce sağ ayak, sonra sol ayak topuklarla birlikte üç kez yıkanır

Abdesti bozan durumlar:
     - Tuvalet ihtiyacını gidermek
     - Yellenmek
     - Kusmak
     - Uyumak veya bayılmak
     - Vücuttan kan, irin vb çıkması

BOY ABDESTİ (gusül)
Boy abdesti: Euzü besmele ve niyet ederek vüdumuzu hiç kuru yer kalmayacak şekilde yıkamak.
 
"Eğer cünüp oldunuz ise boy abdesti alın..." (Maide suresi, 6. ayet)

Boy abdesti niçin alınır: Boy abdesti akıllı ve ergenlik çağına ulaşmış kişilere ait bazı özel durumlarda, maddi ve manevi kirlerden temizlenmek amacıyla alınır. Bu durumlarda gusül abdesti almak Allah'ın bir emridir. Bunun dışında cuma ve bayram gibi özel günlerde de boy abdesti almak Peygamber Efendimizin bir sünneti olup çok sevaptır.
 

Boy abdestinin farzları: 
     1- Ağzı temizlemek
     2- Burnu temizlemek
     3- Bütün vücudu kuru yer kalmayacak şekilde yıkamak
 
Boy abdestinin alınışı: 
1- Euzü besmele çekilir
2- Niyet edilir. "Niyet ettim Allah rızası için gusül abdesti almaya"
3- Ağız bol su ile temizlenir
4- Burun bol su ile temizlenir
5- Bütün vücut kuru yer kalmayacak şekilde yıkanır

TEYEMMÜM
Teyemmüm: Abdest veya gusül abdesti için su bulunamadığı ya da suyun kullanıma elverişli olmadığı durumlarda toprak ile alınan abdesttir. Bu, toprak cinsinden bir şey de olabilir.
 
"...Su bulamadığınız zaman temiz bir toprakla teyemmüm edin..." (Nisa suresi, 43. ayet)
 
Teyemmümün farzları: 
     1- Niyet etmek
     2- Elleri toprağa sürüp yüzü meshetmek, tekrar elleri toprağa sürüp kolları meshetmek
 
Teyemmüm nasıl alınır: 
1- Önce euzü besmele çekilir.
2- Ardından niyet edilir. "Niyet ettim Allah rızası için teyemmüm almaya"
3- Eller toprağa vurulur.
 
4- Eller toprağa vurulduktan sonra silkelenir ve yüze sürülür
 
5- Eller tekrar toprağa vurulur.
 
6- Eller toprağa vurulduktan sonra silkelenir, önce sağ kol, sonra da sol kol mesh edilir.
 
 
NAMAZA ÇAĞRI: EZAN VE KAMET
Ezan: Namaz vakitlerinin girdiğini Müslümanlara duyurmak için yapılan çağrıya ezan denir.

Müezzin: Günde beş vakit ezan okuyan cami görevlisine denir.

İlk ezan: Medine'ye hicretten sonra Müslümanlar ibadetlerini daha kolay ve rahat yapmaya başladılar. Müslüman olanların sayısı da gittikçe çoğaldı. Namaz vakitlerinde Müslümanları mescide çağırmakta sıkıntı yaşanıyordu. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz sahabelerini toplayarak bu konuyu istişare etti. Bazı sahabeler çan çalınmasını, bazıları boru öttürülmesini, bazıları da ateş yakılmasını teklif ettiler. Ancak Peygamberimiz "Hıristiyan, Yahudi ve Mecusi adetidir" diyerek bu tekliflere karşı geldi. Bayrak dikme teklifi de gece görünmeyeceği için kabul edilmedi. O gece sahabeden Abdullah bin Zeyd'e rüyasında melek tarafından ezan öğretildi. Aynı rüyayı veya benzerini Hz. Ömer ve diğer bazı sahabeler de gördüler. Durum Peygamberimize anlatıldı. Peygamberimiz Abdullah bin Zeyd'e "Gördüğünü Bilal'e öğret. Ezanı o okusun. Onun sesi seninkinden gürdür." buyurdu. Namaz vakti gelince Hz. Bilal Medine'nin en yüksek noktasına çıkarak gür sesiyle ilk ezanı okudu.  

Ezanın okunuşu 
 
Allahü ekber  Allahü Ekber
Allahü ekber  Allahü Ekber
 
Eşhedü en lâ ilâhe illallah
Eşhedü en lâ ilâhe illallah
 
Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah
Eşhedü enne Muhammeden Resûlullah
 
Hayye ales salâh
Hayye ales salâh
 
Hayye alel felâh
Hayye alel felâh
 
Essalâtü hayrün minen nevm
Essalâtü hayrün minen nevm
(Bu kısım sadece sabah ezanında söylenir) 
 
Allahü Ekber
Allahü Ekber
 
Lâ ilâhe illallah.
 
Ezanın Türkçe anlamı 
 
Allah en büyüktür
Ben şahitlik ederim ki Allah'tan başka ilah yoktur
Ben şahitlik ederim ki Hz. Muhammed (s.a.v.) Allah'ın elçisidir
Haydi namaza
Haydi kurtuluşa
Namaz uykudan hayırlıdır
(Bu kısım sadece sabah ezanında söylenir) 
Allah en büyüktür
Allah'tan başka ilah yoktur.

Kamet: Tek başımıza veya cemaatle namaz kılarken farz namazlardan önce okunan kamet, bir kaç fark dışında ezan gibidir. Kamet ezana göre daha hızlı okunur. Ayrıca ezandaki "hayye alel felah" cümlesinden sonra iki kez "kad kâmetis salâh (namaz başladı)" ifadesi eklenir. Bu farklar dışında kametin metni aynı ezan gibidir. Cemaatle kılınan namazlarda kameti müezzin okur.
 
CEMAATLE NAMAZ
Konuyla ilgili kavramlar 
 
İmam: Cemaate namaz kıldıran kişi.
Cemaat: İmama uyup topluca namaz kılan kişiler.
Mihrap: İmamın namaz kıldırırken camide durduğu yer.

     Cemaat topluluk demektir. Dinimizde bazı namazlar mutlaka cemaatle (topluca) kılınır. Cuma namazı, bayram namazı ve cenaze namazı cemaatle kılınması gereken namazlardır. Günlük kılınması
gereken beş vakit namaz ve Ramazan ayında kılınan teravih namazı tek başına da kılınabilir, cemaatle de kılınabilir. Ancak Peygamber Efendimiz cemaatle kılmayı teşvik etmiştir. Çünkü cemaatle kılına namaz, tek başına kılınan namazdan 27 kat daha fazla sevaptır.
     Beş vakit namazın sadece farzları cemaatle kılınır. Sünnetleri tek başına kılınır. Cemaatle namaz kılmak isteyen bir kişi, kılacağı namazın niyetinin son kısmına "uydum imama" ifadesini ekler. "Niyet ettim Allah rızası için sabah namazının farzını kılmaya, uydum imama."
     Cemaatle kılınan namazın baş tarafında yetişemeyen kimse, yetiştiği yerden imama uyar. İmam selam verip namazı bitirince kişi sadece sağa selam verip ayağa kalkar. Kılamadığı (yetişemediği) bölümleri tek başına tamamlar.
     İmama uyan kişi tekbir alındıktan sonra sadece sübhaneke duasını oku. Fatiha ve ek sureyi okumaz. Diğer rekatlarda da hiçbir sure okumaz. Ancak oturuşlarda et-tahiyyatü ve diğer duaları okur. Rüku ve secdelerde tesbihleri söyler.

CUMA NAMAZI
"Ey iman edenler! Cuma günü namaza çağrıldığınız zaman hemen Allah'ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır." (cuma suresi, 9. ayet)

     Cuma namazı farz bir namazdır. Haftada bir kez, cuma günü öğle vaktinde cemaatle kılınır. Cuma namazı kılındığı zaman ayrıca öğle namazını kılmaya gerek yoktur.

Cuma namazı kimlere farzdır:
     - Müslüman
     - Akıllı
     - Ergenlik çağına girmiş
     - Hür olan (esir olmayan)
     - Yolcu olmayan
     - Hasta olmayan kişilere farzdır.

     Cuma namazında hutbeyi dinlemek farzdır.

Hutbe: Cuma namazında imamın minbere çıkıp Müslümanlara dini ve sosyal konularda bilgi ve öğüt verici konuşma yapması.

Cuma namazının bölümleri:

     4 rekat              cumanın ilk sünneti  
     2 rekat              cumanın farzı
     4 rekat              cumanın son sünneti
     4 rekat              zühr-i ahir
     2 rekat              vaktin son sünneti

Cuma namazının kılınışı:
- Cuma namazı başlamadan önce müezzin minareden salâ okur.
- Camiye girildikten sonra ilk olarak tek başına cumanın ilk sünneti kılınır.
- Ardından müezzin cami içinde ezan okur, buna iç ezan denir.
- Sonra imam minbere çıkar, hutbe okur.
- Hutbeden sonra imama uyulur, cemaat halinde iki rekat cumanın farzı kılınır.
- Sonra dört rekat cumanın son sünneti, 4 rekat zühr-i ahir namazı, iki rekat vaktin son sünneti kılınır.
- Tesbih çekilir, dua edilir ve cuma namazı bitirilir.

BAYRAM, CENAZE, TERAVİH NAMAZLARI
Bayram Namazı 
- Bayram namazı, Ramazan ve Kurban Bayramlarında olmak üzere yılda iki defa kılınır.
- Bayram namazını kılmak vaciptir.
- Bayram namazı, bayramın birinci günü güneş doğduktan kırk beş dakika sonra kılınır.
- Bayram namazı cemaatle kılınır.

     Bayram namazının kılınışı:
- Önce niyet edilir. "Niyet ettim Allah rızası için bayram namazını kılmaya, uydum imama." 
- "Allahü ekber" denilerek başlama tekbiri alınır.
- Cemaat içinden sübhaneke duasını okur.
- Sonra imamla birlikte eller kaldırılarak üç kez tekbir alınır. İlk iki tekbirde eller yana bırakılır.
- Üçüncü tekbirde eller bağlanır.
- İmam fatiha suresini ve zamm-ı sureyi okur.
- Rükuya gidilir.
- Secde yapılır.
- İkinci rekata kalkılır.
- İmam fatiha ve zamm-ı sureyi okur.
- Ardından eller kaldırılarak üç defa tekbir alınır. Her defasında eller yana bırakılır.
- Dördüncü tekbirde eller kaldırılmadan rükuya gidilir.
- Secde yapılır.
- Son oturuş yapılır ve selam verilir.
- Namazdan sonra imam minbere çıkar ve hutbe okur.
- En son dua edilir ve topluca bayramlaşma yapılır.
 
Cenaze Namazı 
- Vefat eden Müslümanın ardından kılınan namazdır.
- Cenaze namazı farz-ı kifayedir. Yani bir grup Müslüman kılınca diğerlerinden yükümlülük kalkmış olur.
- Cenaze namazı cemaatle kılınır.
- Eğer vefat eden kişinin cenaze namazını hiç kimse kılmazsa o beldedeki bütün Müslümanlar bundan sorumlu olur.
 
     Cenaze namazının kılınışı: 
- Önce niyet edilir, imama uyulur. Niyet, vefat eden kişinin erkek, kadın veya çocuk oluşuna göre değişir.
- Başlama tekbiri alınır ve eller bağlanır.
- Herkes içinden "sübhaneke" duasını "ve celle senâüke" kısmıyla birlikte okur.
- İmam ellerini kaldırmadan yüksek sesle tekbir alır.
- Herkes içinden "salli-barik" dualarını okur.
- İmam ellerini kaldırmadan yüksek sesle tekbir alır.
- Herkes içinden cenaze duasını okur. Bilmeyenler "fatiha" suresini okur.
- İmam dördüncü defa tekbir aldıktan sonra selam verilir, namaz bitirilir.
- Dua edilir, vefat eden kişi için helallik alınır ve cenaze defnedilir.
 
Teravih Namazı 
- Teravih namazı Ramazan ayında, yatsı namazı ile vitir namazı arasında kılınır.
- Teravih namazını kılmak sünnettir.
- Teravih namazı tek başına veya cemaatle kılınır. Cemaatle kılmak daha sevaptır.
 
     Teravih namazının kılınışı: 
- Yatsı namazı kılındıktan sonra, vitir namazından önce müezzinin çağrısıyla ayağa kalkılır.
- Teravih namazına niyet edilir. "Niyet ettim Allah rızası için teravih namazını kılmaya." 
- İki veya dört rekatta bir selam verilerek toplam yirmi rekat kılınır.
- İkişer rekat kılınırsa sabah namazının sünneti gibi, dörder rekat kılınırsa yatsı namazının sünneti gibi kılınır.
- Her selamdan sonra topluca Peygamberimize salâvat okunur.
- Teravih bitince vitir namazına geçilir.

Namazın insana kazandırdıkları:
"Namazlarında huşu içinde olan müminler kurtuluşa ermiştir." (Mü'minûn suresi, 1.-2. ayetler)
"Kendisini kötülüklerden arındıran, Rabb'inin adını anıp namaz kılan, mutluluğa ermiştir." (A'lâ suresi, 14.-15. ayetler)
"(Resulüm!) Sana vahyedilen kitabı oku ve namazı kıl. Muhakkak ki namaz, çirkin ve kötü işlerden alıkoyar. Allah'ı anmak elbette (ibadetlerin) en büyüğüdür. Allah yaptıklarınızı bilir." (Ankebut suresi, 45. ayet)

- Namaz, insanı Allah'a yaklaştırır.
- Namaz, insanın kalbine huzur verir.
- Namaz, insanı kötü davranışlardan uzaklaştırır.
- Cemaatle kılınan namaz, toplum içinde birlikteliği, yardımlaşmayı, dayanışmayı geliştirir.
- Namaz, insanı temizliğe alıştırır.
- Namaz, insanın hayatını düzene koyar. - Namaz, insana zamanı iyi kullanmayı öğretir.

Namazı bozan durumlar:
- Konuşmak, gülmek
- Ağlamak (eğer Allah korkusuyla olursa bozmaz)
- Bir şey yiyip içmek,
- Bayılmak, delirmek
- Yürümek, vücudunu bir tarafa döndürmek
- Namazın farzlarından birini terketmek
- Namazdayken abdestin bozulması
- Namazda kıbleden başka bir tarafa yönelmek
Hazırlayan: Hüseyin ARASLI(www.huseyinarasli.com)

 

 

SORUN BİLDİR