8. Sınıf Din Kültürü İslam Dinine Göre Kötü Alışkanlıklar Konu Anlatımı

1- ALKOLLÜ İÇKİ İÇMEK VE UYUŞTURUCU KULLANMAK 
Alkolün beden sağlığına zararları: 
     1- Beyin ve sinir sistemini etkileyerek bilinç kaybına, görme ve konuşma güçlüğüne neden olur
     2- Karaciğer, mide ve kalp sağlığını olumsuz etkiler
Alkolün akıl ve ruh sağlığına zararları:
     1- İnsanın iradesini zayıflatır, karar verme yeteneğini olumsuz etkiler
     2- İnsanı bilinçli, sağlıklı ve mantıklı düşünmekten alıkoyar
Alkolün topluma, çevreye ve ekonomiye zararları: 
     1- Alkollü bir sürücü vücut hareketlerini kontrol edemediği için trafik kazalarına sebep olur
     2- Bu kazalar ölüm veya sakat kalmalarla sonuçlanabilir
     3- Ülke ekonomisini zarara uğratır
     4- Şiddete, kavgaya, kırgınlıklara, aile içi geçimsizliklere sebep olur 

Anayasanın 58. maddesi: Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır
 
Alkole başlamadaki etkenler:
     Zevk almak, sorunları unutmaya çalışmak, stres, merak, özenti, kötü arkadaş çevresi.
 
Alkol kullanmak, dinimizce HARAM'dır
Araştırma: Yakın tarihlerde ABD'li bilim insanları, alkol bağımlılığının, beyinde hasar oluşturarak gen mekanizmasını karıştırdığını belirlediler. Kronik alkol bağımlılığının, virüsün bilgisayarda bıraktığı tahribat gibi beyinde tahribata yol açtığını ortaya çıkaran bilim insanları, alkol kullanan insanların beyinlerindeki kritik bölgelerde moleküler seviyede program değişikliği meydana geldiğini belirttiler. Beynin üst tarafını oluşturan kabuk bölgesinde yapılan araştırma, alkolün, beynin sağlıklı düşünme ve karar verme konusunda en kritik bölgesini oluşturan bu kısımda, büyük hasar meydana getirdiğini ortaya çıkardı.

SİGARA 
     Zararlı alışkanlıklardan birisi de sigara içmektir.
      
     Dünya Sağlık Örgütünün (WHO) istatistiklerine göre dünyada ölüme yol açan sebepler arasında sigara ilk sırada yer almaktadır. 
 
Sigaranın beden sağlığına zararları: 
     1- Sigarada vücuda zarar veren bir çok kimyasal madde bulunur. Bunlardan en tehlikelisi karbonmonoksittir. Bu madde, arabaların egzoz gazının aynısıdır.
     2- Sigaradaki nikotin bir çok uyuşturucu gibi bağımlılık yapar.
     3- Sigarada bulunan katran akciğer kanserine ve kronik bronşite yol açar.
     4- Sigara damar sertliğine, ağız ve boğaz kanserine, kalp hastalıklarına sebep olur.

Sigaranın ekonomiye ve topluma zararları: 
     1- Sigara içen kişi, çevresinde bulunanları da pasif içici durumuna düşürür ve onların sağlığına zarar verir.
     2- Sigaranın külü, dumanı, izmariti çevre kirliliği oluşturur.
     3- Sigara içmek ülke ekonomisine, aile bütçesine ciddi zararlar verir.
 
UYUŞTURUCU
Uyuşturucu madde: İnsanın davranışlarında, düşüncelerinde, duygularında anormal değişiklik meydana getiren tabii ve sentetik maddelere uyuşturucu madde denir. Başlıcaları afyon, esrar, eroin, kokain, morfindir.
 
Uyuşturucunun beden sağlığına zararları: 
     1- Sinir sistemini yıpratır. Gerginlik, sinirlilik, uykusuzluk gibi durumlara yol açar.
     2- Mide ve bağırsak hastalıklarına, kansızlığa, deride sivilcelerin ve yaraların ortaya çıkmasına sebep olur. 
 
Uyuşturucunun ruh sağlığına zararları: 
     1- İnsanın sağlıklı düşünmesini, aklını ve iradesini kullanmasını engeller.

     2- Bilinçsiz davranışlar göstererek önce kendisine, sonra da yakınlarına, arkadaşlarına ve topluma maddi-manevi zararlar vermesine neden olur.

"Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmayın." (Bakara suresi, 195. ayet)

"Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar), fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." (Maide suresi, 90. ayet)

"İçki bütün kötülüklerin anasıdır."
"Çoğu sarhoş eden şeyin azı da haramdır." 
 
2- KUMAR OYNAMAK 
Kumar: Ortaya belirli bir para veya mal konularak oynanan, tarafların birini kazandırırken diğerini kaybettiren talih oyunlarına kumar denir.
 
     Kumar oynamak dinimizce kesinlikle haramdır. 
 
Kumarda alın teri dökülmeden, emek harcanmadan elde edilen bir haksız kazanç ya da kayıp sözkonusudur. Oysa dinimiz tembelliği, hileyi, haksız kazancı yasaklamış, çalışarak ve emek harcayarak kazanç elde etmeyi öğütlemiştir.
 
Konuyla ilgili örnek: Peygamberimiz zamanında bir kişi arkadaşlarına "Gelin kumar oynayalım" diye davette bulundu. Bu sözü duyan Peygamberimiz, o kişiye, söylediği bu kötü sözden dolayı affedilmek için sadaka vermesini tavsiye etti.
 
Kumarın zararları: 
     1- Kumar, borçlanmaya neden olur ve aileleri ekonomik olarak sıkıntıya düşürür. 
     2- Kumar, çalışarak kazanmak yerine tembelliği ve hileyi teşvik eder.
     3- Kumar, kin ve düşmanlık tohumlarının atılmasına neden olur.
     4- Kumar, oynayanların ruh sağlığını bozar.
     5- Kumar, oynayanların ruh sağlığını bozar.
     6- Kumar, sağlığı bozar ve zaman israfına sebep olur.
     7- Kumar, aile düzenlerini bozar, yuvaları yıkar.
 
Konuyla İlgili Ayetler: 
     1- "Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar), fal okları ancak şeytan işi birer pisliktir. Onlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz." (Maide suresi, 90. ayet)
     2- "Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin..." (Nisa suresi, 29. ayet)
 
Konuyla İlgili Hadisler: 
     1- "En değerli kazanç, kişinin kendi elinin emeğiyle kazandığıdır."  

3- KÖTÜ ALIŞKANLIKLAR NASIL BAŞLIYOR 
Kötü alışkanlıkların başlama nedenleri:
     1-AİLE ORTAMI: Sağlıksız, düzensiz ve ilgisiz aile ortamında yetişen çocuklar kötü aşılkanlıklara daha kolay yönelirler.
     2- BİLGİSİZLİK: Kişinin bu konuda iyi bir eğitim almamış olması, kötü alışkanlıklara yönelmesine sebep olur.
     3- ARKADAŞ ÇEVRESİ: Arkadaşlar birbirlerinden etkilenirler. Kötü alışkanlıkları olan bir kişiyi arkadaş edinen kimse, arkadaşından etkilenir ve zamanla o kötü davranışları kendisi de yapmaya başlar. 
     4- KİTLE İLETİŞİM ARAÇLARI: Kitle iletişim araçlarındaki özendirici görüntüler, reklamlar, fotoğraflar, yazılar, filmler ve diziler, internet ortamındaki siteler gençlerin kötü alışkanlıklar edinmelerini teşvik eder.
     5- ÖZENTİ VE TAKLİT: Arkadaşlarına özenme, onlar gibi olma isteği ve kendini kanıtlama duyguları da kötü alışkanlıklara başlama nedenlerindendir. Aynı zamanda çocuklar da, büyüklerini ve sevdikleri insanları taklit ederler.
     6- KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ: Meraklı olmak, heves ve irade zayıflığı da kötü alışkanlıklara başlama nedenlerindendir. Bazı kişiler alkolün, uyuşturucunun nasıl bir şey olduğunu ve tadını merak ederler. Bunları kullanmak isterler ancak bu maddelerin bağımlılık yaratacağını düşünmezler. Önceleri tek tük şeklinde, küçük kaçamaklarla başlayan alkol ve kumar hevesi, zamanla bağımlılık yapar ve daha büyük boyutlara ulaşır. Böylelikle yarattığı sorunlar da büyür.
 
"İyilerle dost olmayan kötülere komşu olur." Mevlana Celaleddin-i Rumî
"Üzüm üzüme baka baka kararır." Atasözü
"Bana arkadaşını söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim." Atasözü

4- KÖTÜ ALIŞKANLIK VE DAVRANIŞLARDAN NASIL KORUNALIM 
Birey olarak bize düşen görevler: 
     1- Kötü alışkanlığı olan arkadaşlardan ve kötü alışkanlıkların olduğu yerlerden uzak durmalı, boş vakitlerimizi spor yaparak, kitap okuyarak değerlendirmeliyiz.
 
     2- Ailemize bağlı olmalı, sıkıntılarımızı ve sorunlarımızı aile büyüklerimizle paylaşarak onların tecrübelerinden ve bilgilerinden yararlanmalıyız.
     3- Televizyon, gazete, film, internet, pc oyunu vb iletişim araçlarında yer alan sigara, alkol, uyuşturucu ve diğer kötü alışkanlıkları özendirici görsel, işitsel yayınlardan kaçınmalıyız.

     Ailemize düşen görevler: 
     1- Aileler çocuklarına küçük yaştan itibaren iyi bir eğitim ve terbiye vermelidir.
     2- Aileler çocuklarına davranışlarıyla örnek olmalıdır.
     3- Aileler çocuklarının arkadaş çevresinden, yaptıkları işlerden, gittikleri yerlerden haberdar olmalı, yanlışlarını gördüklerinde uygun bir dille uyarmalı, baskıcı olmamalıdır.

     Devletimize düşen görevler: 
     Anayasamızın 58. maddesinde "Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır."  ifadesi yer alır. Devletimiz bu yasa gereğince çalışmalar yapar. Bunlar;
     1- Küçüklere sigara ve alkol satışını yasa ile engellemiştir.
     2- Öğrencileri kötü alışkanlıkların zararları hakkında bilinçlendirmek, onları bu tür kötülüklerden korumak için okullarda eğitici çalışmalar yapar.
     3- Alkol içilen yerlerin eğitim kurumlarına yakın açılmasını yasa ile engellemiştir.
     4- Uyuşturucu satışını yasa ile engellemiştir. 
     5- Gençlere güzel alışkanlıklar kazandırmak amacıyla spor alanları, kütüphaneler, tiyatrolar açar, buralarda çeşitli sportif ve kültürel faaliyetler düzenler. 

5- BAŞKALARINA ZARAR VERMEK: KUL HAKKI 
Kul hakkı: Başkalarına maddi-manevi zarar verecek bir söz söylemek veya davranışta bulunmak, kul hakkı yemektir. İnsan hakları kapsamına giren her şey, aynı zamanda kul hakkı kapsamına da girer.

Kul hakkı yemek hangi şekillerde olur? 
     - Başkalarına zarar vererek kul hakkı yemek: Hırsızlık, yankesicilik ve hile yapmak, eksik ölçüp tartmak, yalan söylemek, iftira atmak, dedikodu yapmak, alay etmek, başkalarının özel hayatını araştırmak, lakab takmak, çevreye zarar vermek, görevini ihmal etmek...
     - İçki, uyuşturucu, kumar, sigara gibi kötü alışkanlıklar sağlıklı yaşam hakkını olumsuz etkilediği için kişinin hem kendisine, hem de topluma zarar veren hak ihlalleridir.
     - Ana-baba hakkı: Anne- babanın sözünü dinlememek, tavsiyelerine uymamak, onlara isyankar davranmak kul hakkı ihlalidir.
     - Komşu hakkı: Komşuluk ilişkilerinde dikkatsiz davranmak, gürültü yaparak, bahçeyi ve ortak kullanım alanlarını kötü kullanarak komşuları rahatsız etmek kul hakkı ihlalidir.
     - Toplumsal hak ihlalleri: Trafik kurallarına uymamak, kaçak elektrik veya su kullanmak, vergi kaçırmak, rüşvet almak-vermek, torpil yapmak, soygunculuk yapmak, devlet malına zarar vermek kul hakkı ihlalidir.

     Kul hakkı yemek hem kişiye, hem de topluma maddi ve manevi zararlar verir. Bu sebeple dinimiz kul hakkı yemeyi yasaklamıştır. 
 
Kul hakkı yiyen kişi ne yapmalıdır?
     Kul hakkı ihlalinde bulunan biri, hakkını yediği kişiyle helalleşmeli, ondan özür dilemeli ve Allah'a tövbe etmelidir.
" Mallarınızı aranızda haksız sebeplerle yemeyin." (Bakara suresi, 188. ayet)                                                                                         Hazırlayan: Hüseyin ARASLI(www.huseyinarasli.com)

 

 

SORUN BİLDİR