8. Sınıf Din Kültürü Dinler ve Evrensel Öğütleri Konu Anlatımı

1- DİN NİÇİN EVRENSEL BİR GERÇEKLİKTİR
Konuyla ilgili sözler:
1- "Dünyayı dolaşınız; duvarsız, edebiyatsız, yasasız, servetsiz kentler bulacaksınız. Fakat mabutsuz ve mabetsiz kent bulamayacaksınız."  Plutharkos
2- "Din ihtiyacı insanlıkla kardeştir. Mağaralarda yaşayan insanlarda bile bu gereksinim vardır. Geriye doğru ne kadar gidersek gidelim, dinsiz bir ulusun yaşadığına tanık olamıyoruz. Gezdiğimiz yerlerde bir mabede veya bir mabet kalıntısına rastlamamak imkansız." Max Müller
3- "Ben niçin dindarım diye kendime sorduğumda şu cevabı alıyorum: Dindarım, çünkü başka türlü olmam imkansız. Dindar olmak varlığım ve benliğim için vazgeçilmez bir ihtiyaçtır." Aguste Sabatier
     - Yapılan arkeolojik çalışmalar ve dinler tarihi araştırmaları, dinin insanlık tarihi boyunca var olan evrensel bir kurum olduğunu ortaya koyar. Yüce Allah, ilk insandan itibaren insanlara kitaplar ve peygamberler göndermiştir. İlk insan ve ilk peygamber Hz. Adem'dir.
     - Tarihin her döneminde insan, doğası gereği inanma ihtiyacı duymuş ve bu ihtiyacını çeşitli şekillerde karşılamıştır. Bazı insanlar Allah'ın varlığına, birliğine ve diğer iman esaslarına inanmışlar, bazıları ise başka varlıklara tapmışlardır.

2- GÜNÜMÜZDE YAŞAYAN DİNLERİ TANIYALIM
     HİNDUİZM:
Hindistan'da yaygındır.
- M.Ö. 1500 yıllarında ortaya çıkmıştır.
- Bilinen bir kurucusu, inanç sistemi, ibadet şekli yoktur.
Vedalar: Hinduizm'in kutsal metinleri. Dört bölümden oluşur. Vedalarda ilahiler, yakarışlar, dualar, kurallar, büyüler gibi konular yer alır. Vedaların "RİŞİ" denilen, doğaüstü güçlerle ilişkiye geçtiği kabul edilen kişilere verildiğine inanılır.
Kast sistemi: Hinduizm'in en belirgin yönü toplumun kastlara ayrılmasıdır. Kast; aynı işle meşgul olan, görev ve gelenekleriyle birbirine sımsıkı bağlanan insanların meydana getirdiği birlik demektir. Bu sistemde yer alan sınıflar;
          Brahmanlar (Rahipler ve bilginler)
          Kşatriyalar (Hükümdar ailesi, prensler, askerler, sanatçılar)
          Vaisyalar (Esnaf, tüccar ve çiftçiler)
          Sudralar (İşçiler ve köleler)
          Paryalar (Kast sistemine dahil değildirler, toplum dışı sayılırlar)
- Hinduizm'de çok sayıda Tanrının varlığına inanılır. Bunlardan en önemli üç tanesi;
           Brahma - Yaratıcı Tanrı
           Vişnu - Koruyucu Tanrı
           Şiva - Yok edici Tanrı
- Hinduizm'de ibadet bireyseldir, belli bir şekli yoktur. Tapınaklarda (mandir) ibadet edilebildiği gibi başka yerlerde de ibadet edilebilir. Günlük ibadet sabah, öğle ve akşam yapılır. Hindular günlük ibadetlerini doğuya dönerek dua, yakarış, Tanrıya armağan sunma şeklinde yaparlar. Ganj nehrinde yıkanmak ibadet sayılır. 
İnek Hinduizm'de kutsal kabul edilir. Çünkü Hindular ineğin hava, yer ve gök aleminin anası olduğuna inanırlar. Bu yüzden kesmezler ve etini yemezler.
Karma, Hinduizm'de neden-sonuç yasasıdır. Buna göre insan geçmişte yaptıklarının karşılığını başka bir bedende tekrar dünyaya gelerek görecektir.
Reenkarnasyon, Tenasüh veya Ruh göçü, Hinduizm'de ruhun ölümsüz olup bir bedenden başka bir bedene geçerek sürekli ölümsüz olduğu inancıdır. Reenkarnasyon inancında, ölen kişi yaptığı işlerin iyi ya da kötü olmasına göre insan, hayvan veya bitki şeklinde yeniden dünyaya gelir. 
- Hindular ruhun ölümsüz olduğuna inandıkları için ölen kişinin cesedini gömmeyip yakarlar ve küllerini Ganj nehrine atarlar.

BUDİZM:
Hindistan'da yaygındır. Ayrıca Doğu ve Güneydoğu Asya, Avrupa, Kuzey Amerika ve İngiltere'de yaygındır.
- M.Ö. 6. yy'da Hindistan'da ortaya çıkmıştır.
- Kurucusu Buda'dır. Buda'nın asıl adı Siddharta Gauatama'dır. "Buda" O'nun lakabıdır ve anlamı "ilhama kavuşan" demektir. M.Ö. 563-483 yılları arasında yaşamış, 29 yaşındayken insanlardan uzaklaşıp yalnız bir hayat sürmeye başlamış, 35 yaşında kendisine ilham geldiği söylenerek Buda olmuştur.
- Buda'nın öğretileri kendisinden sonra yazıya geçirilmiş ve böylece Budizm'in kutsal metinleri oluşmuştur. Budizm'in kutsal metinlerine Tipitaka (üç sepet) denir. 
          1- Doktrin ve disiplin sepeti
          2- Buda'nın konuşmaları
          3- Buda'nın insan ve evrenle ilgili düşünceleri
- Budizm inancının temeli; Buda'ya sığınırım, Dhamma'ya sığınırım, Sangha'ya sığınırım.
- Budizm'de yaratıcı bir Tanrı hakkında konuşulmaz. Budistler evreni kimin yarattığı konusuna ilgisizdir. Ancak Buda'nın heykelini yapmışlar.
- Budizm'de belli bir ibadet ve dua şekli yoktur. Budistler tapınakları Pagoda'ya giderek burada bulunan Buda heykeline saygı gösterirler. Evlerde de Buda heykeli olan bir köşe vardır. Ayrıca kutsal metinlerin okunması, meditasyon yapmak ve belli günlerde oruç tutmak ibadet sayılır.
- Budizm'de, Buda'nın altında oturduğuna inanılan incir ağacına (Bodi) önem verilir.
- Budizm'de Reenkarnasyon inancı vardır ve bu yüzden ölüler yakılır.
- Budizm'de Nirvana anlayışı önemlidir. Nirvana, insanın bütün istek ve hırslarının yok olduğu, ıstırapların bittiği, saf, temiz bir duruma kavuşmaktır. Mutlu olabilmek için nirvanaya ulaşmak gerekmektedir.
- Budizm'de sekiz dilimli yol denilen ahlak ve düşünmeyle ilgili ilkeler vardır. Bunlar; doğru inanış, doğru niyet, doğru davranış, doğru söz, doğru meslek, doğru düşünce ve odaklanma.
Her Budistin uyması gereken beş temel ilke: 
          1- Öldürmemek ve zarar vermemek
          2- Çalmamak
          3- Duyu organlarını yanlış yolda kullanmamak
          4- Yalan söylememek
          5- İçki ve uyuşturucu kullanmamak

     YAHUDİLİK:
- Yahudilik İlahî bir dindir ve yeryüzünde yaşayan en eski dinlerdendir. İlahî din; Allah tarafından Peygamberler aracılığıyla gönderilen, vahye dayalı dinlere verilen addır.
Musevîlik, Yahudiliğin diğer adıdır. (Hz. Musa'ya bağlı oldukları)
Peygamberi Hz. Musa'dır. Hz. Musa Mısır'da doğmuş ve İsrailoğullarına Peygamber olarak gönderilmiştir. Kur'an'da en çok söz edilen Peygamberlerden biridir. Yahudiler ayrıca Hz. Davut ve Hz. Süleyman dönemlerini en görkemli zamanları olarak anarlar.
Yehova, Yahudilikte Tanrının adıdır. Yahudiler, Tanrının var ve bir olduğuna, herşeyi yarattığına inanırlar. Ayrıca Yahudi toplumunu seçilmiş millet olarak yarattığına inanırlar. Yehovanın adını gereksiz yere ağza almaz, resmini veya heykelini yapmazlar.
Tanah, Yahudiliğin kutsal kitabıdır. Eski Ahit (Ahd-i Atik) olarak da bilinir. Tanah üç bölümden oluşur:
          1- Tevrat: Beş bölümdür; Tekvin, Çıkış, Levililer, Sayılar, Tesniye.
          2- Neviim: Peygamberlerden söz eder.
          3- Ketuvim: Belgesel, şiirsel ve tarihsel bölümlerden oluşur. 
İbadet yerleri, Sinagog veya Havra,
Din adamları, Haham,
Cumartesi, kutsal günleridir. O gün hiçbir iş yapılmaz, sadece ibadet edilir.
Yedi kollu şamdan(menora) ve altı köşeli yıldız, Yahudilerin dini ve ulusal sembollerindendir.
Ahiret, cennet ve cehennem inancı vardır.
- Yahudilikte İbadet, günlük ve haftalıktır.
          Günlük ibadet; sabah, öğle ve akşam olarak üç vakitte yapılır.
          Haftalık ibadet; cumartesi günü Sinagog'a gidilerek topluca yapılır.
          İbadet esnasında erkekler başlarına kipa adı verilen bir takke giyerler. 
Ağlama duvarı Kudüs'te bulunur ve Yahudiler için çok önemli bir mekandır.
- Yahudiliğin temelini oluşturan On Emir'in ilkeleri:
           1- Seni Mısır diyarından, esirlik evinden çıkaran Allah benim. Karşımda başka Tanrıların olmayacaktır.
          2- Kendin için oyma put yapmayacaksın ve bunlara tapmayacaksın.
          3- Benim adımı boş yere ağzına almayacaksın.
          4- Cumartesi gününü daima anımsayıp onu kutsal sayacaksın.
          5- Babana ve annene saygı göstereceksin.
          6- Öldürmeyeceksin.
          7- Zina etmeyeceksin.
          8- Çalmayacaksın.
          9- Yalancı tanıklıkta bulunmayacaksın.
         10- Hiç kimsenin evine, barkına, malına kısaca sana ait olmayan bir şeye göz dikmeyeceksin. 

     HIRİSTİYANLIK:
- Hıristiyanlık ilahî dindir ve dünyada en çok mensubu olan dinlerdendir.
- Filistin bölgesinde doğmuş, İsrailoğullarına gönderilmiştir.
-Peygamberi Hz. İsa'dır. Hz. İsa (a.s.) Filistin'in Nasıra köyünde doğmuştur. Allah'ın bir mucizesi olarak babasız dünyaya geldi. Annesinin adı Meryem'dir. Otuz yaşına geldiğinde Allah tarafından Peygamberlik vazifesiyle görevlendirildi. O da insanları Allah yoluna çağırmaya başladı. Başlangıçta kendisine on iki kişi inandı. Bunlara Havari denir. Hz. İsa'nın mucizelerinden bazıları; hastaları iyileştirme, ölüleri diriltme.
Teslis inancı, Hıristiyanlık'taki inanç esaslarının temelini oluşturur. "Üçlü Tanrı inancı" demektir. Yani "Baba, oğul, kutsal ruh" Teslis inancının unsurlarıdır. 
          Baba; herşeyin yaratıcısı, evrenin sahibi olan Tanrı'yı ifade eder.
          Oğul; Hz. İsa'yı ifade eder. Tanrı Hz. İsa'nın kişiliğinde bedenleşmiş, sevgisi ve merhametiyle insanlar arasında yaşamıştır. İsa, Tanrı ile insanlar arasında tek arabulucu kabul edilir ve Tanrılaştırılmıştır.
          Kutsal ruh; Tanrının vahyini kiliseye iletmekle görevli, seçilmiş kişileri yönlendiren Tanrı nefesidir.
İncil, Hıristiyanlığın kutsal kitabıdır. Diğer adı Yeni Ahit'tir. Matta, Markos, Luka ve Yuhanna incilleri en meşhur olanlardır. İncil'de Hz. İsa'nın yaşamından, Hıristiyanlığın inanç, ibadet ve ahlak ilkelerinden bahsedilir.
- Hıristiyanlıkta melek, kader ve ölümden sonra diriliş inancı vardır. Ayrıca Hz. Muhammed'in (s.a.v.) dışındaki Peygamberlerin peygamberliklerini kabul ederler.
İbadet yerleri, kilise,
Din adamları, papaz veya rahip olarak adlandırılır.
Haç, Hıristiyanlığın ve kilisenin sembolüdür. 
- Hıristiyanlıkta ibadet günlük, haftalık ve yıllık olmak üzere üçe ayrılır. İbadet vakitleri çan çalınarak ilan edilir. Günlük ibadet papaz gözetiminde sabah ve akşam; haftalık ibadet pazar günü kilisede; yıllık ibadet ise noel veya paskalya gibi dini bayramlarda yapılır.
Vaftiz, Hıristiyanlıktaki önemli ayinlerden biridir. Bu dine göre Hz. Adem ve Hz. Havva yasak meyveyi yeyip cennetten çıkarıldıkları için bütün insanlar günahkar olarak doğar. Bu yüzden, doğan çocuklar vaftiz edilir, yani kutsal su ile yıkanarak günahlarından arındırılır.
Günah itirafı, Hıristiyanlıktaki diğer bir önemli ayindir. Buna göre günah işleyen kişi, günahlarını papaza itiraf eder. Papaz da kilise adına onun bağışlanması için dua eder ve böylece tövbe sonucu günahlarının bağışlandığına inanılır.
Hıristiyanlık mezhepleri üç tanedir. Katolik mezhebi; dini lideri papa, merkezi Vatikan'dır. Ortodoks mezhebinin dini lideri İstanbul'daki patriktir. Protestan mezhebi diğer iki mezhebe tepki olarak doğmuş, Martin Luther'in görüşleri çerçevesinde oluşmuştur.

     İSLAMİYET:
- Son ilahi dindir.
- İslam kelimesinin anlamı; Allah'a teslim olmak demektir.
- İslam dininin temel inanç esasları; Allah'ın varlığına ve birliğine, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahiret gününe, kader ve kazaya inanmaktır. 
Hz. Muhammed (s.a.v.) İslam dininin peygamberi ve son peygamberdir. Mekke kentinde 40 yaşında iken Peygamber olmuş, bu kutsal görevi 23 yıl sürmüştür.
Kur'an-ı Kerim İslam dininin kutsal kitabıdır. M.S. 610 yılı Ramazan ayı Kadir gecesinde indirilmeye başlanmış, indirilişi 23 yılda tamamlanmıştır. Kur'an'ın ana konusu tevhid inancı (Allah'ın varlığı ve birliği) dır. Kur'an'da genel olarak iman, ibadet ve ahlak başlıklarında üç ana konudan bahsedilir. Ayrıca geçmiş peygamberlerin ve ümmetlerin hayatlarından örnekler, sosyal hayatı düzenleyen yasalar, evren hakkında bilgiler vardır.
- İslam'da başlıca ibadetler; namaz, oruç, zekat ve hac'dır. Günlük ibadet olan namaz temiz olan her yerde bireysel veya topluca kılınabilir. Ancak cuma günleri öğle vaktinde kılınan cuma namazı camide topluca kılınır. 
İbadet yeri, cami ve mescit,
Din adamı, imam ve müezzindir.
- İslam dininde güzel ahlaka büyük önem verilmiştir. Hz. Muhammed (s.a.v.) "Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim." buyurmuştur. Hazırlayan: 

Hüseyin ARASLI.(www.huseyinarasli.com)

 

 

SORUN BİLDİR